Άννα Φρανκ, "Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ" (1942-1944)

Διδασκαλία Αυτοτελούς Λογοτεχνικού Κειμένου

ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Περίληψη του έργου: "Το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ"

Το βιβλίο αποτελεί το αυθεντικό ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, μιας Γερμανοεβραίας έφηβης που έζησε κρυμμένη για δύο χρόνια στο Άμστερνταμ κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής.

Η ιστορία ξεκινά τον Ιούνιο του 1942, όταν η Άννα λαμβάνει ως δώρο για τα 13α γενέθλιά της ένα ημερολόγιο. Λίγες μέρες αργότερα, καθώς οι διωγμοί των Εβραίων εντείνονται, η οικογένειά της αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι της και να μεταφερθεί στο "Πίσω Σπίτι" (Achterhuis), έναν κρυφό χώρο πάνω από το γραφείο του πατέρα της.

Εκεί, μαζί με ακόμη τέσσερα άτομα, η Άννα ζει σε κατάσταση απόλυτου εγκλεισμού για 25 μήνες. Μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου, που απευθύνει στη φανταστική της φίλη Κίττυ, η Άννα καταγράφει:

©      Τον καθημερινό τρόμο της σύλληψης και τις δυσκολίες της συμβίωσης.

©      Τις συγκρούσεις με τη μητέρα της και τους υπόλοιπους ενοίκους.

©      Τη σταδιακή της ωρίμανση, τις ελπίδες, τα όνειρα και την ανάγκη της για αγάπη.

Το ημερολόγιο σταματά απότομα την 1η Αυγούστου 1944, τρεις ημέρες πριν η Γκεστάπο ανακαλύψει την κρυψώνα και συλλάβει τους ενοίκους. Από τους οκτώ κρυπτόμενους, μόνο ο πατέρας της, Όττο Φρανκ, επέζησε από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ο οποίος και δημοσίευσε το ημερολόγιο εκπληρώνοντας την επιθυμία της Άννας να γίνει συγγραφέας. Το έργο δεν είναι απλώς ένα ιστορικό ντοκουμέντο, αλλά η "κραυγή" ενός κοριτσιού που, αν και στερήθηκε την ελευθερία του, κράτησε την εσωτερική του δύναμη και το χιούμορ του μέχρι το τέλος.

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ

©      Ο εγκλεισμός και η απώλεια της ελευθερίας: Πώς αλλάζει η καθημερινότητα όταν ο ζωτικός χώρος περιορίζεται σε λίγα τετραγωνικά.

©      Η διαμόρφωση της ταυτότητας στην εφηβεία: Η Άννα προσπαθεί να καταλάβει ποια είναι, ενώ γύρω της ο κόσμος καταρρέει.

©      Σχέσεις υπό πίεση: Η σύγκρουση των γενεών (Άννα και Μητέρα) και η δυναμική της ομάδας μέσα στην κρυψώνα.

©      Ιστορική Μνήμη και Ρατσισμός: Το ημερολόγιο ως μαρτυρία κατά του αντισημιτισμού και των διακρίσεων.

©      Η δύναμη της γραφής: Το ημερολόγιο ως "σωσίβιο" και μέσο διαφυγής από τη σκληρή πραγματικότητα.

Η ΑΡΧΗ

ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

Μια πολύ ενδιαφέρουσα σελίδα με πλούσιο υλικό σχετικά με την ιστορία και το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ είναι: 
Anne Frank House
http://www.annefrank.org/ 

Το σπίτι της Άννα Φράνκ

Ημερολόγιο :  Η συστηματική καταγραφή από έναν άνθρωπο των συναισθημάτων, των σκέψεων και των γεγονότων της προσωπικής ζωής του ή και της δημόσιας ζωής.

 Ο χαρακτήρας τους είναι προσωπικός κι έτσι η γλώσσα του μπορεί να είναι συνθηματική και η γραφή τους υπαινικτική και ελλειπτική.

Χαρακτηριστικό των ημερολογίων είναι 

• ο εξομολογητικός τόνος,

• η υποκειμενική ματιά,

• η αποσπασματικότητα

• η κυριαρχία του α' προσώπου.

• ο ακριβής προσδιορισμός του χρόνου συγγραφής κάθε καταχώρησης.

• ο ελάχιστος χρόνος που μεσολαβεί ανάμεσα στα συμβάντα (χρόνος των γεγονότων) και την καταγραφή τους (χρόνος της αφήγησης)

 

Η Αρχή και η Σημασία του Ημερολογίου

Η Άννα έλαβε το ημερολόγιο ως δώρο για τα 13α γενέθλιά της, τον Ιούνιο του 1942, λίγο πριν η οικογένεια αναγκαστεί να κρυφτεί

Η τεράστια σημασία που είχε για εκείνη αναδεικνύεται από το γεγονός ότι ήταν το πρώτο πράγμα που επέλεξε να πάρει μαζί της όταν εγκατέλειψαν το σπίτι τους για την κρυψώνα

Όπως επισημαίνουν οι πηγές, αυτό το ημερολόγιο έμελλε να γίνει εξαιρετικά πολύτιμο αργότερα

Το Περιεχόμενο της Καταγραφής

Μέσα στο "Hinterhaus", όπου έζησε για περισσότερα από δύο χρόνια, η Άννα χρησιμοποίησε το ημερολόγιο για να αποτυπώσει

Την Καθημερινότητα: Τις λεπτομέρειες της ζωής στη σοφίτα και την προσπάθεια των ενοίκων να διατηρήσουν μια αίσθηση κανονικότητα

Συναισθήματα και Αγωνίες: Τις βαθύτερες σκέψεις της, τους εφιάλτες της και τον συνεχή φόβο μήπως η κρυψώνα ανακαλυφθεί από τις αρχές

Σχέσεις και Συγκρούσεις: Τις εντάσεις που προέκυπταν από τη συμβίωση οκτώ ανθρώπων σε περιορισμένο χώρο, όπως τους καβγάδες με τη μητέρα της και τη δύσκολη σχέση της με τον Φριτζ Πέφερ

Προσωπική Εξέλιξη: Την ανάπτυξη των συναισθημάτων της και τον έρωτά της για τον Πίτερ βαν Πελς, ο οποίος γεννήθηκε κατά το δεύτερο έτος της απομόνωσης

Η Ιστορική Αξία

Η συγγραφή στο ημερολόγιο τερματίστηκε με τη σύλληψη των ενοίκων στις 4 Αυγούστου 1944

Παρά την τραγική κατάληξη, το κείμενο διασώθηκε και αναδείχθηκε σε ένα παγκοσμίως γνωστό ιστορικό τεκμήριο, προσφέροντας μια μοναδική προσωπική μαρτυρία για τη ζωή υπό την απειλή του ναζισμού

ΘΕΑΤΡΟ:"Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ"των Α.Χάκετ και Φ.Γκούτριτζ

Α. Κ. Ντόιλ, "Οι Περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς"

 Διδασκαλία Αυτοτελούς Λογοτεχνικού Κειμένου

ΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ

Περίληψη του έργου: "Το μπλε πετράδι" "Οι περιπέτειες του Sherlok Holmes"

    Ένας άντρας (Χένρυ Μπέικερ) χάνει το καπέλο και τη χήνα που έχει αγοράσει για το Χριστουγεννιάτικοτραπέζι, έπειτα από ένα επεισόδιο στον δρόμο. Ο θυρωρός Πίτερσον τα βρίσκει και τα παραδίδει στον Σέρλοκ Χολμς, ο οποίος του προτείνει να καταναλώσει τη χήνα πριν χαλάσει.

    Ο Σέρλοκ Χολμς, παρατηρώντας προσεκτικά το καπέλο, καταλήγει σε κάποια συμπεράσματα για τον ιδιοκτήτη  του, ενώ ο Πίτερσον βρίσκει στον οισοφάγο της χήνας ένα μπλε πετράδι.   Πρόκειται για το πετράδι, που έχει κλαπεί από το δωμάτιο της κόμισσας του Μόρκαρ στο ξενοδοχείο Κοσμοπόλιταν όπου διαμένει, ενώ μετά την επέμβαση της Αστυνομίας συλλαμβάνεται ο υδραυλικός, Τζον Χόρνερ, που κλήθηκε για επισκευή στο ξενοδοχείο.

     Λαμβάνοντας υπόψη διάφορα στοιχεία, ο Χολμς εντοπίζει την πορεία της χήνας από το σπίτι της κυρίας Όουκσοτ, που εκτρέφει πουλερικά, μέχρι τον έμπορο και τον ιδιοκτήτη της Άλφα παμπ που τη διέθεσε στον Χ. Μπέικερ για το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι του. Έτσι, ο Χολμς φτάνει στον πραγματικό ένοχο, τον Τζέιμς Ράιντερ, προϊστάμενο του ξενοδοχείου, που ομολογεί πως έκλεψε το πετράδι και το έκρυψε σε μια χήνα, για να το μεταφέρει. Στο τέλος, ο Χολμς αποφασίζει να αφήσει τον ένοχο ελεύθερο, πιστεύοντας ότι η μεταμέλειά του είναι αληθινή.

   Ο Δρ Γουάτσον, φίλος του Χολμς, συμμετέχει σε όλα τα στάδια της ιστορίας και την αφηγείταιτο χιούμορ του μέχρι το τέλος.

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ

1.     Λογική και επιστημονική σκέψη – Η τέχνη της επαγωγής

2.      Δικαιοσύνη και ηθική

3.      Ενοχή και μεταμέλεια

4.     Τύχη – Σύμπτωση

5.     Η αποτελεσματικότητα της Αστυνομίας και  Η ευφυία του Ντετέκτιβ.

Ø  "Το μπλε πετράδι" (Θέατρο στο ραδιόφωνο)

Συνοπτικός Πίνακας Θεματικών Αξόνων & Δραστηριοτήτων

Θεματικός Άξονας	Σύνδεση με το κείμενο	Δραστηριότητα
Λογική & Επαγωγή	Η ανάλυση του καπέλου	Παιχνίδι παρατηρητικότητας (πριν)
Τύχη & Σύμπτωση	Η εύρεση του πετραδιού στη χήνα	Χαρτογράφηση της πορείας των στοιχείων
Δικαιοσύνη & Ηθική	Η απόφαση για τον Ράιντερ	Debate στην τάξη
Αστυνομία vs Χολμς	Η ευκολία του Χόρνερ να κατηγορηθεί	Σύγκριση μεθόδων (Πίνακας)

 

1.     Στοιχεία που προωθούν την πλοκή

Είναι τα λεγόμενα "αφηγηματικά κίνητρα

•         Το εύρημα: Το μπλε πετράδι μέσα στη χήνα (μετατρέπει μια απλή υπόθεση απώλειας σε ποινικό αδίκημα).

•         Η διαφήμιση στις εφημερίδες: Που αναγκάζει τον Μπέικερ να εμφανιστεί.

•         Η επίσκεψη στην παμπ "Άλφα": Που οδηγεί τον Χολμς στον έμπορο Μπρέκινριτζ.

•         Η τυχαία συνάντηση με τον Ράιντερ: Η εμφάνιση του ενόχου την ώρα που ο Χολμς ερευνούσε την προέλευση της χήνας.

 

2. Παράδειγμα Περιγραφής & Αφήγησης

•         Περιγραφή: Η λεπτομερής εξέταση του παλιού καπέλου από τον Χολμς στην αρχή (το μέγεθος, η σκόνη, οι τρίχες).

•         Αφήγηση: Η εξιστόρηση των γεγονότων από τον Γουάτσον για το πώς ο Πίτερσον βρέθηκε μπροστά στον καβγά στο δρόμο.

 

3. Βασικός αφηγηματικός τρόπος & Ρόλος

•         Τρόπος: Ο Διάλογος.

•         Ρόλος: Ο διάλογος δίνει ζωντάνια και ταχύτητα. Επίσης, μέσω των ερωτήσεων του Χολμς και των απαντήσεων των μαρτύρων, ο αναγνώστης παρακολουθεί τη διαδικασία της εξιχνίασης σε "πραγματικό χρόνο".

 

4. Αφήγηση μέσα στην αφήγηση (Εγκιβωτισμένη αφήγηση)

•         Ορισμός: Ονομάζεται εγκιβωτισμός ή εγκιβωτισμένη αφήγηση.

•         Σημείο: Όταν ο Τζέιμς Ράιντερ ομολογεί και διηγείται ο ίδιος πώς έκλεψε το πετράδι, πώς το έβαλε στο λαιμό της χήνας και πώς την έχασε. Εκεί έχουμε μια "ιστορία μέσα στην ιστορία".

5. Στοιχεία αστυνομικού διηγήματος

•         Η ύπαρξη ενός αινίγματος (κλοπή πετραδιού).

•         Ο ντετέκτιβ με την ιδιοφυή σκέψη.

•         Ο βοηθός (Γουάτσον) που εκπροσωπεί τη μέση λογική.

•         Η συλλογή τεκμηρίων και η αξιοποίηση των ιχνών.

•         Η τελική λύση και η αποκάλυψη του ενόχου.

 

Η Χρονογραμμή των Γεγονότων (Με τη σειρά που συνέβησαν)

Αυτή είναι η «πραγματική» σειρά, την οποία ο μαθητής ανακαλύπτει σταδιακά:

1. Κλοπή (22 Δεκεμβρίου): Ο Ράιντερ κλέβει το πετράδι από το ξενοδοχείο και ενοχοποιεί τον υδραυλικό Χόρνερ.
2. Απόκρυψη: Ο Ράιντερ πηγαίνει στο σπίτι της αδελφής του (κυρία Όουκσοτ) και ταΐζει το πετράδι σε μια χήνα για να το κρύψει.
3. Το Λάθος: Ο Ράιντερ χάνει τη χήνα μέσα στο κοπάδι και η συγκεκριμένη χήνα πουλιέται στον έμπορο Μπρέκινριτζ.
4. Η Διαδρομή: Η χήνα καταλήγει στην παμπ «Άλφα» και από εκεί την αγοράζει ο Χένρυ Μπέικερ.
5. Το Επεισόδιο (Παραμονή Χριστουγέννων): Ο Μπέικερ δέχεται επίθεση, τρομάζει και εγκαταλείπει τη χήνα και το καπέλο του στο δρόμο.
6. Η Εύρεση: Ο θυρωρός Πίτερσον τα βρίσκει και τα φέρνει στον Χολμς.
7. Η Αποκάλυψη (Χριστούγεννα): Η σύζυγος του Πίτερσον βρίσκει το πετράδι μαγειρεύοντας.
8. Η Εξιχνίαση: Ο Χολμς ακολουθεί την αντίστροφη πορεία και φτάνει στον Ράιντερ.

 ΚΟΥΙΖ

https://wordwall.net/el/resource/111612646/%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CF%80%CE%BB%CE%B5-%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%B9

ΕΝΟΤΗΤΑ 11η Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα

Το κείμενο αναφέρεται στο αγαπημένο άλογο του Μ. Αλεξάνδρου, το Βουκεφάλα.

 Η βασική θεματική του αποσπάσματος εντοπίζεται στον στενό δεσμό του Αλεξάνδρου, μεγάλου στρατηλάτη με το άλογό του. Ανάλογες περιπτώσεις μπορούμε να  δούμε τόσο από την μυθολογία

( Οδυσσέας – Άργος, Περσέας –Πήγασος , Αρίωνας - δελφίνι) όσο και από την σύγχρονη πραγματικότητα (οι τυφλοί με τα σκυλιά οδηγούς τους, μοναχικοί άνθρωποι με τα κατοικίδιά τους κλπ).

Ο Αρριανός μάς δίνει διάφορες ονομασίες για την προέλευση του ονόματος του αλόγου. Βουκεφάλας σημαίνει κεφάλι βοδιού.

Οὔξιοι: Λαός της ανατολικής Σουσιανής στη μεθόριο της Περσίας. Κατοικούσαν στις πηγές του Τίγρη ποταμού (σημερινού Καρούμ). Η περιοχή όπου ζούσαν ήταν ιδιαίτερα εύφορη. Διακρίνονταν σε ορεινούς, που ήταν πιο σκληροτράχηλοι και ονομαστοί πολεμιστές, και πεδινούς. Κατά την εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου υπήρξαν σύμμαχοι του Δαρείου, ώσπου το 331 π.Χ. τους υπέταξε ο Αλέξανδρος και τους έκανε φόρου υποτελείς.

Πηγή: http://e-didaskalia.blogspot.com/2013/06/11.html#ixzz3T9xUEkPe

Το κείμενο

Ἵνα δὲ ἡ μάχη συνέβη καὶ ἔνθεν ὁρμηθεὶς ἐπέρασεν τὸν Ὑδάσπην ποταμὸν πόλεις ἔκτισεν Ἀλέξανδρος. Καὶ τὴν μὲν Νίκαιαν τῆς νίκης τῆς κατ’ Ἰνδῶν ἐπώνυμον ὠνόμασε, τὴν δὲ Βουκεφάλαν ἐς τοῦ ἵππου τοῦ Βουκεφάλα τὴν μνήμην, ὃς ἀπέθανεν αὐτοῦ ὑπὸ καύματός τε καὶ ἡλικίας καματηρὸς γενόμενος, πολλὰ δὲ πρόσθεν ξυγκαμών τε καὶ συγκινδυνεύσας Ἀλεξάνδρῳ, ἀναβαινόμενός τε πρὸς μόνου Ἀλεξάνδρου, ὅτι τοὺς ἄλλους πάντας ἀπηξίου ἀμβάτας, καὶ μεγέθει μέγας καὶ τῷ θυμῷ γενναῖος. Σημεῖον δέ οἱ ἦν βοὸς κεφαλὴ ἐγκεχαραγμένη, ἐφ᾿ ὅτῳ καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο λέγουσιν ὅτι ἔφερεν· οἱ δὲ λέγουσιν ὅτι λευκὸν σῆμα εἶχεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, μέλας ὢν αὐτός, ἐς βοὸς κεφαλὴν μάλιστα εἰκασμένον. Οὗτος ὁ ἵππος ἐν τῇ Οὐξίων χώρᾳ ἀφανὴς ἐγένετο Ἀλεξάνδρῳ, καὶ Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν ἀνὰ τὴν χώραν πάντας ἀποκτενεῖν Οὐξίους, εἰ μὴ ἀπάξουσιν αὐτῷ τὸν ἵππον. Τοσήδε γὰρ σπουδὴ Ἀλεξάνδρῳ ἀμφ᾿ αὐτὸν ἦν.

Ἀρριανός, Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις 5.19.4-6 (διασκευή)

 

Μετάφραση

Ο Αλέξανδρος εκεί όπου έγινε η μάχη και στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε και πέρασε τον Υδάσπη ποταμό, έκτισε πόλεις. Και στην μια έδωσε το όνομα Νίκαια από τη νίκη του κατά των Ινδών και στην άλλη έδωσε την επωνυμία Βουκεφάλα, σε ανάμνηση του αλόγου του Βουκεφάλα, που πέθανε εκεί επειδή καταβλήθηκε από τον καύσωνα και τα γηρατειά, αφού προηγουμένως είχε υποφέρει πολλά και είχε περάσει πολλούς κινδύνους μαζί με τον Αλέξανδρο, και τον οποίο ίππευε μόνο ο Αλέξανδρος, επειδή απέρριπτε ως ανάξιους όλους τους άλλους αναβάτες, μεγαλόσωμος και γενναίος. Και είχε για σημάδι του ένα κεφάλι βοδιού χαραγμένο πάνω του, εξαιτίας του οποίου λένε ότι έφερε και το όνομα αυτό. Άλλοι πάλι λένε ότι είχε άσπρο σημάδι στο κεφάλι του, ενώ ο ίδιος ήταν μαύρος, το οποίο έμοιαζε πάρα πολύ με κεφάλι βοδιού. Αυτό το άλογο το έχασε ο Αλέξανδρος στη χώρα των Ουξίων και γι αυτό διακήρυξε δημόσια σε όλη τη χώρα ότι θα εκτελέσει όλους τους Ουξίους, αν δεν του επιστρέψουν το άλογο. Γιατί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον έδειχνε ο Αλέξανδρος για το άλογο αυτό.

Διαβάζω το αρχαίο κείμενο και απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/metafraseis%20a%20gym/a11xm.htm

ΠΑΙΧΝΙΔΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Β1 Λεξιλογικά

4η δραστηριότητα: Λεξιλογικός πίνακας

Για τη λέξη πόλις Για να βρεις τη σημασία των λέξεων του Λεξιλογικού Πίνακα πήγαινε στα λεξικά της Πύλης για την ελληνική γλώσσα ή χρησιμοποίησε τους παρακάτω δεσμούς: Αρχαία Ελληνική / Νέα Ελληνική Νέα Ελληνική ὁ πολίτης ἡ πολιτεία [= (α.ε.) το πολίτευμα, ο τρόπος ζωής των πολιτών, (ν.ε.) το κράτος, η πόλη] ὁ πολιτευτής [= ο πολιτικός] πολιτικός τὰ πολιτικά τὸ πολίτευμα πολιτεύω [= είμαι πολίτης] πολιτεύομαι [= (α.ε.) είμαι ενεργός πολίτης, δρω ως πολίτης, (ν.ε.) θέτω υποψηφιότητα στις εκλογές] ὁ πολιτισμός η πολιτική πολιτικάντης [= ο πολιτικός που αναδεικνύεται με ευτελή μέσα, δημαγωγία, πελατειακές σχέσεις] πολιτειακός [= αυτός που σχετίζεται με το πολίτευμα] πολιτισμένος πολιτιστικός πολιτισμικός ἡ ἀκρόπολις (-η) ἡ κωμόπολις (-η) πολιορκῶ ἡ πολιορκία ὁ πολιοῦχος [= ο προστάτης της πόλης] πολιτογραφῶ [= (α.ε.) εγγράφω κάποιον ως πολίτη, (ν.ε.) δίνω υπηκοότητα] ὁ πολιτοφύλαξ (-ακας) [= αυτός που φυλάει τους πολίτες] συμπολιτεύω (ν.ε. συμπολιτεύομαι) ἡ συμπολίτευσις (-η) ὁ συμπολίτης ἀντιπολιτεύομαι [= είμαι πολιτικός αντίπαλος] πολιτικοποιώ πολιτικοποίηση πολιτικολογώ πολιτοφυλακή [= ένοπλο σώμα πολιτών για τη διατήρηση της τάξης] πολεοδόμος πολεοδομία αντιπολίτευση απολίτιστος απολιτικός

 Ασκήσεις

Αντιστοίχισε τους ορισμούς με τη σωστή λέξη.

Αντιστοίχισε τις λέξεις δημιουργώντας ονοματικά σύνολα.

Συμπλήρωσε τα κενά επιλέγοντας την κατάλληλη λέξη.

     

---

Β2. Ετυμολογικά

Παραγωγή ρημάτων

Παραγωγή ρημάτων από άλλα ρήματα, επιρρήματα και επιφωνήματα

Ρήματα παράγονται και από άλλα ρήματα και μπορεί να σημαίνουν:
α. Πράξη που αρχίζει να γίνεται (εναρκτικά). Έχουν παραγωγική κατάληξη -σκω, π.χ. γηράσκω < γηράω (= γερνάω).
β. Πράξη που γίνεται συχνά ή με ένταση (θαμιστικά ή επιτατικά). Έχουν παραγωγικές καταλήξεις -άζω, -ίζω, -ύζω, π.χ. στενάζω (= στενάζω συχνά) < στένω.
γ. Έφεση, μεγάλη επιθυμία για εκείνο που δηλώνει το πρωτότυπο ρήμα (εφετικά). Έχουν παραγωγικές καταλήξεις -ιάω (-ιῶ), -είω, π.χ. κλαυσιάω, -ιῶ < κλαίω.Επίσης, ρήματα παράγονται και από:
α. Επιρρήματα, π.χ. διχάζω (= διαιρώ σε δύο μέρη) < δίχα (= σε δύο μέρη), ἐγγίζω (= φέρνω κοντά) < ἐγγύς (= κοντά).
β. Επιφωνήματα, π.χ. οἰμώζω (= θρηνώ) < οἴμοι (= αλίμονο).

 

Γ. Σύνταξη

Οι βασικοί όροι μιας απλής πρότασης

http://www.gkonstantinou.com/school_work/arhaia_enotita11_vasikoioroi/arhaia_enotita11_vasikoioroi.html 

Οι βασικοί όροι μιας απλής πρότασης είναι δύο, το υποκείμενο και το κατηγόρημα.

Υποκείμενο είναι το ονοματικό σύνολο που φανερώνει ποιος ενεργεί ή πάσχει ή βρίσκεται σε μία κατάσταση. Βρίσκεται πάντοτε σε πτώση ονομαστική.

Κατηγόρημα είναι το σύνολο των λέξεων της πρότασης που αναφέρονται στο υποκείμενο. 

1. Το υποκείμενο μιας πρότασης βρίσκεται με την ερώτηση, «ποιος / ποια / ποιο + ρήμα;».
Ἀλέξανδρος τοὺς στρατιώτας συνήγαγε.

2. Ως υποκείμενο μιας πρότασης είναι δυνατόν να τεθούν: ουσιαστικά, αντωνυμίες, επίθετα, μετοχές, αριθμητικά, απαρέμφατα, δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις κ.ά.

3. Το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενο της πρότασης (όταν αυτό είναι πτωτικό) στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση αποτελεί η αττική σύνταξη, που χαρακτηρίζει κυρίως την ιωνική-αττική διάλεκτο. Όταν το υποκείμενο της πρότασης είναι ουδέτερο πληθυντικού αριθμού, το ρήμα τίθεται στο γ΄ ενικό αντί του γ΄ πληθυντικού, π.χ. τὰ παιδία παίζει.

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL102/457/3003,12061/extras/references/index_11/ypokeimeno.html

Κατηγορούμενο

1. Το κατηγορούμενο αποδίδει μία ιδιότητα στο υποκείμενο (ή στο αντικείμενο) με τη μεσολάβηση ενός συνδετικού ρήματος (εἰμί, γίγνομαι, φαίνομαι, διατελῶ, διάγω κ.ά.). Το εντοπίζουμε με την ερώτηση «τι (λογής) + ρήμα;».
Ἡ πόλις ἀνάστατος ἐγένετο.

2. Το κατηγορούμενο είναι συνήθως επίθετο. Ως κατηγορούμενο σε μια πρόταση είναι δυνατόν, επίσης, να τεθούν: ουσιαστικά, αντωνυμίες, μετοχές, αριθμητικά, απαρέμφατα, δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις (κυρίως αναφορικές) κ.ά.

3. Το κατηγορούμενο, όταν είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο ή το αντικείμενο στο οποίο αναφέρεται στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση, π.χ. Καὶ ἦν ἡ μάχη καρτερά. Όταν είναι ουσιαστικό, συμφωνεί υποχρεωτικά στην πτώση και ενδεχομένως στον αριθμό και στο γένος, π.χ. Τὰ δὲ Κύθηρα νῆσός ἐστιν. Μερικές φορές τίθεται στο ουδέτερο γένος, π.χ. Καλὸν ἡ σωφροσύνη, ἀλλ' ἐπίπονον, ή σε γενική (κατηγορηματική), π.χ.Ὁ θρόνος τοῦ μεγάλου βασιλέως χρυσοῦ ἦν.

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL102/457/3003,12061/extras/references/index_11/katigoroumeno.html

Αντικείμενο

1. Με αντικείμενο συντάσσονται τα ενεργητικής διάθεσης μεταβατικά ρήματα, όσα δηλαδή δε δηλώνουν απλώς ότι το υποκείμενο ενεργεί, αλλά και ότι η ενέργειά του μεταβαίνει σε ένα άλλο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα.

2. Το αντικείμενο βρίσκεται σε μία από τις πλάγιες πτώσεις (γεν., δοτ., αιτ.), ποτέ σε ονομαστική. Το εντοπίζουμε με την ερώτηση «ποιον / ποιαν / τι + ρήμα;».
Κλέαρχος τοὺς στρατιώτας συνήγαγε.

3. Στα δίπτωτα ρήματα το δεύτερο αντικείμενο το εντοπίζουμε με την ερώτηση «σε / με / για / από ποιον ή τι + ρήμα;».
Ἔπαυσαν Τιμόθεον τῆς στρατηγίας: από τι ἔπαυσαν Τιμόθεον; → (από τη στρατηγία) τῆς στρατηγίας → αντικείμενο.

4. Μερικά ρήματα άλλες φορές λειτουργούν ως μεταβατικά και άλλοτε ως αμετάβατα. Συγκρίνετε, π.χ., στη ν.ε.:
Μη μου μιλάς! Σκέφτομαι… (αμετάβατη χρήση), αλλά: Ο παππούς σκεφτόταν πάντα με νοσταλγία το χωριό(μεταβατική χρήση).

https://content.e-me.edu.gr/wp-admin/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=768289&fbclid=IwAR08zMHUZ3DPDn287Np5YeQHGMTrN1lKapZ88m_ON8ht6eBBAbnO064XwcM

---

Ασκήσεις

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/metafraseis%20a%20gym/a11xm.htm

 

Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα, ενότητα 11 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου from Τσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής

 

 

Οι βασικοί όροι μιας απλής πρότασης. Υποκείμενο - Κατηγόρημα.

 

 

Οι βασικοί όροι μιας απλής πρότασης. Υποκείμενο - Κατηγόρημα. Εν. 11 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου from Τσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής

 

 Οι κύριοι όροι της πρότασης στα αρχαία και τα νέα ελληνικά 

 https://create.kahoot.it/share/9c120ad4-a626-4732-97fd-0ddbeeb88230?fbclid=IwAR32mYUbgEY0aYhU1_b8nVKC8Y31P1k0-4ApBdC71omGvKgW0JzQ-h3263U

 Είμαστε χρονοταξιδιώτες και φτάσαμε στο εργαστήριο του Αρχιμήδη. Όμως η χρονομηχανή μας έπαθε βλάβη!

Θα μπορέσουμε να πάρουμε τα 4 κλειδιά των θαλάμων και να συνεχίσουμε το χρονοταξίδι μας; 

Βοήθησέ μας πατώντας τον σύνδεσμο :

https://www.canva.com/design/DAG3FAGF4uo/YXgij2lpDSE3_4d9Q1TEcA/view?utm_content=DAG3FAGF4uo&utm_campaign=designshare&utm_medium=link2&utm_source=uniquelinks&utlId=hf282469d29Κι άλλη διαδραστική εξάσκηση :
https://content.e-me.edu.gr/wp-admin/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=1467228 

 

Ας ασκηθούμε διαδικτυακά με τον Ελληνικό Πολιτισμό:

1. Στο Υρ και Κυρ:

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20arxaia/Katigoroymeno/katigoroymeno1.htm

2.Στο Αρ:

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20arxaia/antikeimeno1/antikeimeno1.htm

3. Στο Υρ:

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/2askiseis/ypo-keimeno1.htm

4. Στο Κυρ:

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20arxaia/katigoroumeno-askisi1.htm

5. Στο Αρ:

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20arxaia/antikeimeno1/antikeimeno-2.htm