Το να δημιουργείς είναι να σκέφτεσαι πιο έντονα. Ρεβερντί Π.

Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2014

Από δόξα και θάνατο ΜΕΛΠΩ ΑΞΙΩΤΗ

ΜΕΛΠΩ ΑΞΙΩΤΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL105/229/1687,5392/





Η σειρά ντοκιμαντέρ «ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ» παρουσιάζει τη ζωή και το έργο της συγγραφέως ΜΕΛΠΩΣ ΑΞΙΩΤΗ








ΘΕΜΑ: Οι αναμνήσεις της Πολυξένης από το συσσίτιο των καλλιτεχνών στο Μουσείο και από τη μεγάλη αντικατοχική διαδήλωση της Αθήνας.
Το μυθιστόρημα της Αξιώτη Εικοστός αιώνας (1946) αποτυπώνει τις εθνικές περιπέτειες από το 1916 ως το 1946, μέσα από τη ζωή της κεντρικής ηρωίδας, Πολυξένης. Στο παρακάτω απόσπασμα τα βιώματα της Πολυξένης είναι στενά συνδεδεμένα με την εποχή, το Β' Παγκόσμιο πόλεμο, την Κατοχή και την Αντίσταση, στην οποία μετέχει ενεργά, διακινώντας παράνομο Τύπο. Στο απόσπασμα περιγράφονται αναδρομικά (μέσα από το κελί της φυλακής της) δύο
λαϊκές συγκεντρώσεις στην Αθήνα τον καιρό της Κατοχής: το συσσίτιο των καλλιτεχνών στο Μουσείο και η πρώτη διαδήλωση το Μάρτη του 1943, με τους πρώτους νεκρούς.


ΕΝΟΤΗΤΕΣ:
1η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Χειμώνας… συγκεντρωμένους».
2η ΕΝΟΤΗΤΑ: «Τον είχε .... δε θα υπάρχω» 
ΕΝΟΤΗΤΑ: «Είχε έρθει ύστερα… φίλους»
4η  ΕΝΟΤΗΤΑ: «Σκεφτότανε ... τελειωμό!».
ΠΛΑΓΙΟΤΙΤΛΟΙ:
1η ΕΝΟΤΗΤΑ: Το συσσίτιο των καλλιτεχνών.
2η ΕΝΟΤΗΤΑ: Η σύλληψη της Πολυξένης
ΕΝΟΤΗΤΑ:Η αντικατοχική  διαδήλωση.-η συνάντηση με το στρατηγό
ΕΝΟΤΗΤΑ: Ο προβληματισμός της Πολυξένης μέσα στη φυλακή.
ΤΕΧΝΙΚΗ:

Αφήγηση- αφηγητής: Κυριαρχεί η αναδρομική αφήγηση , αφού η ηρωίδα ανακαλεί στη μνήμη της δύο περιστατικά από την Κατοχή., όπως τα θυμάται και τα έζησε η ηρωίδα, με μια εναλλάξ επιστροφή στο παρόν (δηλ. τη στιγμή που βρίσκεται φυλακισμένη). Εναλλάσσεται με το αφηγηματικό σχόλιο   κάνει τις σκέψεις και τις κρίσεις της π.χ.«Δεν πειράζει … σάμπως θα μου ξαναχρειαστεί;  Αύριο δε θα υπάρχω»).αυτό δημιουργεί  αφηγηματική ποικιλία και δεν κουράζει          

Εσωτερική εστίαση. Η αφήγηση γίνεται σε γ’ πρόσωπο, όμως ο αφηγητής εστιάζει μέσα από το βλέμμα της Πολυξένης.

Ο αφηγητής δε συμμετέχει στην ιστορία που αφηγείται. Αντικρίζει τους καλλιτέχνες με την ειρωνική ματιά της ηρωίδας.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ:
-          Αφήγηση.
-          Περιγραφές.
-          Διάλογοι.
-          Σκέψεις.

ΓΛΩΣΣΑ: Απλή δημοτική σε παρατακτική σύνδεση, με προτάσεις μικρές και κοφτές, ενώ οι λέξεις αποδίδουν με λεπτές αποχρώσεις τα πράγματα.
ΛΟΓΟΣ: Πλησιάζει τη καθημερινή ομιλία.
ΥΦΟΣ: Πυκνό και παραστατικό.
ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ:
-          Προσωποποιήσεις.
-          Μεταφορές.
-          Παρομοιώσεις.
-          Επαναλήψεις.
-          Ασύνδετα σχήματα.

ΙΔΕΕΣ – ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ:
-          Αναδεικνύεται το αγωνιστικό φρόνημα, που δε λυγίζει ούτε κάτω από την απειλή των όπλων.
-          Οι κατακτητές οδηγούν το λαό στην ταπείνωση και την εξαθλίωση ώστε να σταματήσει να αντιστέκεται.
-          Συναισθήματα που προβάλλονται: Η περιφρόνηση για τον κατακτητή και τις μεθόδους του, η πίστη στις δυνάμεις της Αντίστασης, η υπομονετική αντιμετώπιση των βασανιστηρίων και του θανάτου.



Πρόσωπα:
 
 Πολυξένη:H κεντρική ηρωίδα του αποσπάσματος, συμμετέχει ενεργά στην Aντίσταση, μοιράζοντας παράνομο τύπο. H συμμετοχή της αυτή δείχνει το υψηλό φρόνημα που τη διακρίνει, το πάθος της για την ελευθερία, την πίστη της στα υψηλά ιδανικά και τις ηθικές αξίες, την αποφασιστικότητά της να διατηρήσει την αξιοπρέπεια μέσα στη φυλακή –αν και μελλοθάνατη– και να μην υποκύψει σε βασανιστήρια και εξευτελισμούς.
Οι καλλιτέχνες: Οι καλλιτέχνες παρουσιάζονται πεινασμένοι, δύστυχοι και εξαθλιωμένοι από τα δεινά της Kατοχής. Παλαιότερα, ενώ ήταν ακατάδεκτοι και αλαζόνες, τώρα, ταπεινωμένοι πλέον, διαμαρτύρονται για να πάρουν το ελάχιστο φαγητό του συσσιτίου.    Οι διαδηλωτές: Απλοί άνθρωποι, αδιαφορώντας για τη ζωή τους και ενωμένοι μπροστά στο εθνικό συμφέρον συμμετέχουν στην πρώτη αντιστασιακή εκδήλωση. Είναι άνθρωποι λαϊκοί, πολεμιστές στο παρελθόν, ανάπηροι πολέμου, φοιτητές, εξόριστοι και παιδιά. Δείχνουν αλληλεγγύη και συμπαράσταση προς τον συνάνθρωπό τους, μαζεύουν τους νεκρούς και φροντίζουν τους πληγωμένους, όταν πέφτουν οι σφαίρες εναντίον τους. Χαρακτηριστικό υπόδειγμα ενός τέτοιου αγωνιστή είναι ο Aιμίλιος που ανήκει στην ομάδα των εξορίστων και κρατάει τη σημαία της διαδήλωση
στρατηγός: O στρατηγός παρουσιάζεται ως αδιάφορος, συμβιβασμένος με τον κατακτητή, ηττοπαθής και αμέτοχος στον αγώνα της πατρίδας του. Θέλει να διατηρήσει τα προνόμια και τη θέση της εξασφαλισμένης και άνετης ζωής του γι’ αυτό και μένει απαθής. 
Το συναπάντημα με το στρατηγό

  Επιστρέφοντας στο σπίτι της μετά τη διαδήλωση η Πολυξένη συνάντησε τυχαία ένα στρατηγό και αυτό το περιστατικό περιγράφεται με λιτότητα αλλά και με ελαφρά ε ι ρ ω ν ε ί α ο στρατηγός ήταν «μεγάλος» και έβγαλε περίπατο τους τρεις σκύλους του, περπατώντας μάλιστα μαζί τους, σαν να ήταν στρατιωτικό άγημα (μπρος αυτός, πίσω εκείνοι).

  Αμέσως στο μυαλό του αναγνώστη προβάλλει η αντίθεση: από τη μια οι άνθρωποι της λαϊκής τάξης και της φτωχολογιάς, που διαδηλώνουν για λευτεριά και σκοτώνονται, καθώς και η Πολυξένη με τα δυο τρύπια μάτια της από δόξα και θάνατο και από την άλλη ένας άνθρωπος που είχε στο παρελθόν ως επάγγελμα και υπέρτατο καθήκον την προάσπιση της εθνικής ελευθερίας, αμέριμνος και απαθής για όσα συμβαίνουν στην πατρίδα του, κάνει βόλτα αναψυχής με τους σκύλους του μέσα στη λιακάδα. 
Από τη μια οι άνθρωποι του πνεύματος που στήνονται πεινασμένοι σαν ζητιάνοι ώρες ολόκληρες στην ουρά για ένα τενεκεδάκι φτωχικό συσσίτιο και από την άλλη ο «μεγάλος» στρατηγός, που του περισσεύει φαγητό για να ταΐσει όχι μόνο έναν αλλά τρεις σκύλους.

  Με το σχόλιο κι είδε την πρώτη απόσταση της εποχής που χώριζε τους εχθρούς απ' τους φίλους δίνει το συμβολισμό της εικόνας του στρατηγού, ο οποίος ανήκει στους Έλληνες που καλοπερνούσαν τον καιρό της Κατοχής (άγνωστο με ποια μέσα) και εκπροσωπεί το στρατιωτικό κατεστημένο, που θα πρωτοστατήσει ως επικεφαλής της παράταξης, η οποία θα αντιταχτεί στους ένοπλους αγώνες της λαϊκής τάξης. Η αναφορά λοιπόν του στρατηγού αποτελεί προμήνυμα ή προφητεία για το χωρισμό των Ελλήνων σε «εχθρούς» και «φίλους» και τον αλληλοσπαραγμό τους κατά τον Εμφύλιο, ο οποίος επίκειται ή αρχίζει όταν η συγγραφέας γράφει αυτές τις γραμμές (ο Εμφύλιος άρχισε το 1946, την ίδια χρονιά κατά την οποία εκδόθηκε το βιβλίο στο οποίο ανήκει το απόσπασμα).


 





ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
 http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL105/229/1687,5392/



Άνθρωποι του θεάτρου συμμετέχουν σε αντικατοχική διαδήλωση





Διαδήλωση Μαρτίου 1943
Η Κηδεία του Κωστή Παλαμά


 Στις 27 Φεβρουαρίου 1943 έφευγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο σπουδαίος έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς.Το νέο του θανάτου του επιφανέστερου ποιητή της γενιάς του 1880 κυκλοφόρησε με αστραπιαία ταχύτητα στην κατοχική Αθήνα. «Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδησηασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός» γράφει στο προσωπικό της ημερολόγιο η Ιωάννα Τσάτσου.
Από νωρίς το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου πλήθος λαού άρχισε να συγκεντρώνεται στο Α' Νεκροταφείο της Αθήνας για να αποτίσει το ύστατο χαίρε στον μεγάλο ποιητή, αλλά και για να εκφράσει τα αντικατοχικά του αισθήματα.
Στις 11 το πρωί άρχισε η νεκρώσιμος ακολουθία, χοροσταντούντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Δαμασκηνού. Ο πνευματικός κόσμος της χώρας έδωσε βροντερό «παρών»:  Μαρίκα Κοτοπούλη, Κωνσταντίνος Τσάτσος, Γιώργος Θεοτοκάς, Άγγελος Σικελιανός, Ηλίας
Βενέζης, Ιωάννα Τσάτσου, Γιώργος Κατσίμπαλης, κ.ά.
Οι επίσημες αρχές, προσπαθώντας να περιορίσουν το νόημα της παλλαϊκής συγκέντρωσης, εκπροσωπήθηκαν στην κηδεία από τον ίδιο τον δοτό πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο και από εκπροσώπους των γερμανικών και ιταλικών κατοχικών δυνάμεων.
Αυτό δεν απέτρεψε τη μετατροπή της κηδείας σε εκδήλωση πατριωτικής έξαρσης.
«Σε αυτό το φέρετρο ακουμπάει η Ελλάδα» είπε εύστοχα ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός (1884-1951), δίνοντας το πνεύμα ομόθυμης παρουσίας του λαού στην κηδεία. Και «με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή» απήγγειλε το ποίημα Παλαμάς, που είχε γράψει τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...

ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ  ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΤΡΙΤΟ
Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΞΟΔΟΣ
Τις ημέρες εκείνες έκαναν σύναξη μυστική τα παιδιά και λάβανε την απόφαση,
επειδή τα κακά μαντάτα πλήθαιναν στην πρωτεύουσα, να βγουν έξω σε πλατείες με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει : μια παλάμη τόπο κάτω από τ' ανοιχτό πουκάμισο, με τις μαύρες τρίχες και το σταυρουδάκι του ήλιου. Οπού είχε κράτος η Άνοιξη.
Και επειδή σίμωνε η μέρα που το Γένος είχε συνήθιο να γιορτάζει τον άλλο
Σηκωμό, τη μέρα πάλι εκείνη ορίσανε για την Έξοδο. Και νωρίς βγήκαν
καταμπροστά στον ήλιο, με πάνου ως κάτου απλωμένη την αφοβιά σα σημαία, οι
νέοι με τα πρησμένα πόδια που τους έλεγαν αλήτες. Και ακλουθούσανε άντρες
πολλοί, και γυναίκες, και λαβωμένοι με τον επίδεσμο και τα δεκανίκια. Όπου έβλεπες άξαφνα στην όψη τους τόσες χαρακιές, που 'λεγες είχανε περάσει μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα.
Τέτοιας λογής αποκοτιές, ωστόσο, μαθαίνοντας οι Άλλοι, σφόδρα ταράχτηκαν.
Και τρεις φορές με το μάτι αναμετρώντας το έχει τους, λάβανε την απόφαση να βγουν έξω σε δρόμους και σε πλατείες, με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει: μια πήχη φωτιά κάτω απ' τα σίδερα, με τις μαύρες κάνες και τα δόντια του ήλιου. Όπου μήτε κλώνος μήτε ανθός, δάκρυο ποτέ δεν έβγαλαν. Και χτυπούσανε όπου να 'ναι, σφαλώντας τα βλέφαρα με απόγνωση. Και η Άνοιξη ολοένα τους κυρίευε. Σαν να μην ήτανε άλλος δρόμος πάνω σ' ολάκερη τη γη, για να περάσει η Άνοιξη παρά μονάχα αυτός, και να τον είχαν πάρει αμίλητοι, κοιτάζοντας πολύ μακριά, πέρ' απ' την άκρη της απελπισιάς, τη Γαλήνη που έμελλαν να γίνουν, οι νέοι με τα πρησμένα πόδια που τους έλεγαν αλήτες, και οι άντρες, και οι γυναίκες, και οι λαβωμένοι με τον επίδεσμο και τα δεκανίκια.
Και περάσανε μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα. Και θερίσανε πλήθος τα θηρία, και άλλους εμάζωξαν. Και την άλλη μέρα εστήσανε στον τοίχο τριάντα.

Στο

απόσπασμα περιγράφεται η κοινωνική
 σύνθεση των συμμετεχόντων σε μια αντικατοχική διαδήλωση.


Να την συγκρίνετε με το απόσπασμα της Αξιώτη τεκμηριώνοντας την απάντησή σας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου